Content

Literatur in:

Reinhold Vetter

Warschau im Sturm der Geschichte, page 239 - 248

Metamorphosen einer leidgeprüften Stadt

1. Edition 2020, ISBN print: 978-3-8288-4153-6, ISBN online: 978-3-8288-7013-0, https://doi.org/10.5771/9783828870130-239

Series: Wissenschaftliche Beiträge aus dem Tectum Verlag: Geschichtswissenschaft, vol. 44

Tectum, Baden-Baden
Bibliographic information
Literatur Quellen, Dokumente und Selbstzeugnisse Do Delegatów na VII Zjazd PZPR na ręce I Sekretarza Tow. Edwarda Gierka. Centrum im. Bronisława Geremka, Archiwum. Geremek, Bronisław: Socjalizm. Materiały dla TKN? Archiwum Centrum im. prof. Bronisława Geremka. CBG/ZP/S_HP/160. Gomułka, Władysław: Stanowisko partii – zgodne z wolą narodu. Przemówienie wygłoszone na spotkaniu z warszawskim aktywem partyjnym 19 marca 1968r, Warschau 1968.6 Karpiński, Wojciech: Wspomnienia, Warschau 2018. Kasprzycki, Jerzy/Piątkowski, Felicjan: Warszawa. Wie es war. Originalkarten der Hauptstadt vor 1939 und aus 1945, Warschau 1985. Kuroń, Jacek: Moja Zupa, Warschau 1991. Modzelewski, Karol: Zajeździmy kobył historii. Wyznania poobijanego jeźdźca, Warschau 2013. Olczak, Mariusz (Wybór i opracowanie): Rada Pomocy Żydom „Żegota“ przy Pełnomocniku Rządu RP na Kraj i Referat Żydowski „Żegota“ Departamentu Spraw Wewnętrznych Delegatury Rządu RP na Kraj. Dokumenty z zasobu Archiwum Akt Nowych 1942–1944, Warschau 2017. Paczkowski, Andrzej (Wstęp): Tajne dokumenty Biura Politycznego. PRL-ZSRR 1956–1970, London 1998. Rakowski, Mieczysław F.: Dzienniki polityczne 1967–68, Warschau 1999. Stern, Fritz: Zu Hause in der Ferne, München 2015. Wydawnictwo Naukowe PWN. Encyklopedia Warszawy, Warschau 1994. Gesamtdarstellungen Borodziej, Włodzimierz: Geschichte Polens im 20. Jahrhundert, München 2010. Drozdowski, Marian M./Sołtan, Andrzej/Zahorski, Andrzej: Historia Warszawy, Warschau 2017. Gnauck, Gerhard: Polen verstehen. Geschichte, Politik, Gesellschaft, Stuttgart 2018. Gnauck, Gerhard: Syrena auf dem Königsweg. Warschauer Wandlungen, Wien 2004. Hoffmann, Hans Wolfgang/Huber, Werner: Architekturführer Warschau, Berlin 2015. Huber, Werner: Warschau – Phönix aus der Asche, Köln/Weimar/Wien 2005. Jaruzelski, Wojciech: Mein Leben für Polen. Erinnerungen, München/Zürich 1992. Koch, Florian: Die europäische Stadt in Transformation. Stadtplanung und Stadtentwicklungspolitik im postsozialistischen Warschau, Wiesbaden 2010. Mórawski, Karol: Warszawa. Dzieje Miasta, Warschau 2017. Vetter, Reinhold: Polens diensteifriger General. Späte Einsichten des Kommunisten Wojciech Jaruzelski, Berlin 2018. Ders.: Polens eigensinniger Held. Wie Lech Wałęsa die Kommunisten überlistete. Berlin 2010. Ders.: Bronisław Geremek. Der Stratege der polnischen Revolution. Berlin 2014. 239 Übergreifende Literatur zu verschiedenen Kapiteln bzw. einzelnen Sachthemen Rocznik Historii sztuki, t. 22, 1996. Baraniewski, Waldemar: Ideologia w architekturze Warszawy okresu realizmu socjalistycznego. Warszawa 1996. Bingen, Dieter/Hinz, Hans-Martin (Hrsg.): Die Schleifung. Zerstörung und Wiederaufbau historischer Bauten in Deutschland und Polen, Wiesbaden 2005. Brandes/Sundhaussen/Troebst (Hrsg.): Lexikon der Vertreibungen, Wien/Köln/Weimar 2010. Brzeziński, Zbigniew: Der Ostblock. Einheit und Konflikt, Köln/Berlin 1962. Ciesielski, Stanisław: Przesiedlenie ludności polskiej z kresów wschodnich do Polski 1944–1947. Warszawa 1999. Codogni, Paulina: Okrąły stół – czyli polski rubikon. Warszawa 2009. Dudek, Antoni: Historia Polityczna Polski 1989–2015, Krakau 2016. Dudek, Antoni: Od Mazowieckiego do Suchockiej. Pierwsze rządy Wolnej Polski, Krakau 2019. Dydek, Maria: Das architektonische Erbe des Sozialistischen Realismus in Warschau, in SocЯealismus – das architektonische Erbe in Warschau und Berlin, Ausstellungskatalog, Haus der Begegnung mit der Geschichte (dom Spotkań z Historią), Warschau 2011. Eisler, Jerzy: Czterdzieśći pięć lat, które wstrząsnęły Polską. Historia polityczna 1944/1989, Warschau 2018. Friszke, Andrzej: Los państwa i narodu 1939–1989, Warschau 2003. Friszke, Andrzej: Anatomia buntu. Kuroń, Modzelewski i komandosi, Krakau 2010. Fudala, Tomasz: Spór o odbudowę Warszawy. Od gruzów do reprywatyzacji, Warschau 2016. Glówny Urząd Statystyczny: Historia Polski w liczbach, Warschau 1994. Helbig, Marcel/Jähnen, Stefanie: Wie brüchig ist die soziale Architektur unserer Städte? Wissenschaftszentrum Berlin für Sozialforschung, Discussion Paper P 2018-001. Herber, Grażyna Ewa: Wiederaufbau der Warschauer Altstadt nach dem Zweiten Weltkrieg. Im Spannungsfeld zwischen denkmalpflegerischen Prinzipien, politischer Indienstnahme und gesellschaftlichen Erwartungen, University of Bamberg Press 2014. Holzer, Jerzy: „Solidarität“. Die Geschichte einer freien Gewerkschaft in Polen, München 1985. Kochanowski, Jerzy/Majewski, Piotr/Markiewicz, Tomasz/ Rokicki, Konrad: Zbudować Warzawę pi- ękną … O nowy krajobraz stolicy (1944–1956), Warschau 2003. Krzoska, Markus: Ein Land unterwegs. Kulturgeschichte Polens seit 1945, Paderborn 2015. Leder, Andrzej: Prześniona rewolucja. Ćwiczenie z logiki historycznej, Warschau 2014; deutsche Ausgabe: Polen im Wachtraum. Die Revolution 1939–1956 und ihre Folgen, Osnabrück 2019. Majewski, Jerzy S./Markiewicz, Tomasz: Warszawa nie odbudowana, Warschau 1998. Majewski, Piotr: Czas końca, czas początku. Architektura i urbanistyka Warszawy historycznej 1939–1956, Warschau 2018. Majewski, Piotr: Ideologia i konserwacja. Architektura zabytkowa w Polsce w czasach socrealizmu, Warschau 2009. Majewski, Piotr: Ideologie und Denkmalpflege. Der Wiederaufbau des Königsschlosses 1944–1980, in Bingen, Dieter/Hinz, Hans-Martin: Die Schleifung. Zerstörung und Wiederaufbau historischer Bauten in Deutschland und Polen, Wiesbaden 2005. Majewski, Jerzy/Markiewicz, Tomas: Warszawa nie odbudowana, Warschau 1998. Mączewski, Ryszard: Warszawa między wojnami. Opowieść o życiu Stolicy 1918–1939, Łódź 2009. Misiło, Eugeniusz (red.): Repatriacja czy deportacja. Przesiedlenie Ukrainców z Polski do ZSRR 1944–1946, Warschau 1996. Literatur 240 Motyka, Grzegorz: Ukraińska Partzyantka 1942–1960, Warschau 2006. Paczkowski, Andrzej: Pól wieku dziejów Polski 1939–1989, Warschau 1995. Regulski, Jerzy/Szulc, Władysław: Koszty odbudowy i rozbudowy Warszawy w latach 1945–1959, in Warszawa Stolica Polski Ludowej, Heft 3, Band XV, Warschau 1973. Siemieniako, Beata: Reprywatyzując Polskę, Warschau 2017. Sigalin, Józef: Warszawa 1944–1980. Z archiwum architekta, Band 1 und 2, Warschau 1986. Skalimowski, Andrzej: Sigalin. Towarysz odbudowz, Wołowiec 2018. Skalimowski, Andrzej/Weszpiński, Paweł E.: Plan Warszawy, Warschau 2018. Skórzyński, Jan: Rewolucja okrągłego stołu. Kraków 2009. Springer, Filip: Kopfgeburten. Architekturreportagen aus der Volksrepublik Polen, Berlin 2015. Śpiewak, Jan: Ukradzione miasto, Warschau 2017. Szpala, Iwona/Zubik, Małgorzata: Święte Prawo. Historie Ludzi i Kamienic z Reprywatyzacją w tle, Warschau 2017. Tomaszewski, Andrzej: Legende und Wirklichkeit – Der Wiederaufbau Warschaus, in Bingen, Dieter/Hinz, Martin (Hrsg.): Die Schleifung: Zerstörung und Wiederaufbau historischer Bauten in Deutschland und Polen, Wiesbaden 2005. Winkler, Heinrich August: Geschichte des Westens. Vom Kalten Krieg zum Mauerfall, München 2014. Zaremba, Marcin: Wielka Trwoga. Polska 1944–1947. Ludowa reakcja na kryzys, Krakau 2012; deutsche Ausgabe: Die große Angst. Polen 1944–1947. Leben im Ausnahmezustand, Paderborn 2016. Zaremba, Marcin: Komunizm, legitymizacja, nacjonalizm. Nacjonalistyczna legitimizacja władzy komunistycznej w Polsce, Warschau 2001. Zychowicz, Piotr: Skazy na Pancerzach. Czarny karty epopei Żołnierzy Wyklętych, Posen 2018. 2.1. Zwischen den beiden Weltkriegen Borodziej, Włodzimierz/Górny, Maciej: Nasza Wojna; Tom I, IMPERIA, 1912–1916, Warschau 2014; Tom II, Narody 1917–1923, Warschau 2016: deutsche Ausgabe: Der vergessene Weltkrieg, Bd. 1. Imperien 1912–1916, Bd. 2. Nationen 1917–1923, Darmstadt 2018. Hen, Józef: Nowolipie. Eine jüdische Straße, Leipzig 1996. Majewski, Jerzy S.: Warszawa nieodbudowana. Metropolia Belle Epoque, Warschau 2003. Mączewski, Ryszard: Warszawa między wojnami. Opowieść o życiu Stolicy 1918–1939, Łódź 2009. Zalewska, Gabriela: Ludność żydowska w okresie międzywojennym, Warschau 1996. 2.2. Brutale deutsche Besatzungspolitik Bartoszewski, Władysław: Das Warschauer Ghetto – wie es wirklich war. Zeugenbericht eines Christen, Frankfurt/Main 1983. Böhler, Jochen: Der Überfall. Deutschlands Krieg gegen Polen, Frankfurt/Main 2009. Böhler, Jochen/Lehnstaedt, Stephan (Hrsg.): Gewalt und Alltag im besetzten Polen 1939–1945, Osnabrück 2012. Engelking-Boni, Barbara/Leociak, Jacek: Getto warszawskie. Przewodnik po nieistniejącym mieście. 2 Bände, Warschau 2001. Fałkowski, Wojciech (Hrsg.): Straty Warszawy 1939–1945. Raport, Warschau 2005. Übergreifende Literatur zu verschiedenen Kapiteln bzw. einzelnen Sachthemen 241 Gutman, Israel: The Jews of Warsaw, 1939–1943. Ghetto, Underground, Revolt, Bloomington 1982. Grabowski, Waldemar: Rada Pomocy Żydom „Żegota“, www.polska1918-89.pl/pdf/rada-pomocy-zy dom-zegota.2967.pdf. Hürter, Johannes/Zarusky, Jürgen (Hrsg.): Besatzung, Kollaboration, Holocaust. Neue Studien zur Verfolgung und Ermordung der europäischen Juden, München 2008. Jackiewicz, Danuta u.a. (Hrsg.): W obiektywie wroga. Niemieccy fotoreporterzy w okupowanej Warszawie (1939–1945), Warschau 2008. Jewish Historical Institute: The Report of Jürgen Stroop. Concerning the uprising in den Ghetto of Warsaw and the liquidation of the jewish residential area, Warschau 1958. Kassow, Samuel: Ringelblums Vermächtnis. Das geheime Archiv des Warschauer Ghettos, Reinbek bei Hamburg 2010. Kunert, Andrzej Krzysztof: Der Hilfsrat für Juden „Żegota“ 1942–1945, Warschau 2002. Mórawaki, Karol (Hrsg.): 1939. Warszawa w oczach maturzysty. Fotografie Romana Mazika, Warschau 2005. Olczak, Mariusz (wybór i pracowanie): Żegota. Dokumenty 1942–1944, Warschau 2018. Sakowska, Ruta: Menschen im Ghetto. Die jüdische Bevölkerung im besetzten Warschau 1939– 1943, Osnabrück 1999. Szarota, Tomasz: Warszawa lat wojny i okupacji 1939–1944, 4 Bände, Warschau 1971–1975. Szarota, Tomasz: Warschau unterm Hakenkreuz. Leben und Alltag im besetzten Warschau 1.10.1939 bis 31.7.1944, Paderborn 1985. 2.3. Bewundernswerte Leistung, allerdings ideologisch gesteuert: der Wiederaufbau Omilanowska, Małgorzata: Rekonstruktion statt Original – das historische Zentrum von Warschau. Informationen zur Raumentwicklung, Heft 3–4/2011. Paczkowski, Andrzej: Referendum z 30 czerwca 1946. Próba wastęnego bilansu, in ders.: od sfałszowanego zwycięstwa do prawdziwej. Skice do portretu PRL, Krakau 1999. Torańska, Teresa: Oni, London 1985. Śliwińska, Katarzyna: Sozialistischer Realismus in der DDR und Polen. Doktrin und normative Ästhetik im Vergleich, Dresden 2005. 2.4. Polnischer Sozialismus unter Gomułka: funktionaler Städtebau Behrens, Alexander: Durfte Brandt knien? Der Kniefall in Warschau und der deutsch-polnische Vertrag, Bonn 2010. Boll, Friedrich/Ruchniewicz, Krysztof (Hrsg.): Nie mehr eine Politik über Polen hinweg, Bonn 2010. Codogni, Paulina: Rok 1956, Warschau 2006. Dieckmann, Christoph: Er kniete auch für uns. Willy Brandts große Geste vor 40 Jahren wurde in der DDR zunächst verschwiegen. ZEIT, 2.12.2010. Dubček, Alexander: Leben für die Freiheit, München 1983. Hajek, Jiři: Begegnungen und Zusammenstöße. Erinnerungen des ehemaligen tschechoslowakischen Außenministers, Freiburg 1995. Hejzlar, Zdenek: Reformkommunismus, Frankfurt/Main 1976. Horský, Vladimir: Prag 1968, Stuttgart/München 1975. Kochanowski, Jerzy: rewolucja międzypaździernikowa – Polska 1956–1957, Krakau 2017 Literatur 242 Kohout, Pavel: Aus dem Tagebuch eines Konterrevolutionärs, München 1970. Machcewicz, Paweł: Polski rok 1956, Warschau 1993. Ders.: Grudzień ’70, Krajobraz po bitwie. Gazeta Wyborcza, 9.6.2009. Mlynář, Zdenek: Nachtfrost. Das Ende des Prager Frühlings, Frankfurt/Main 1989. Pelikan, Jiři (Hrsg.): Panzer überrollen den Parteitag, Wien/Frankfurt/Zürich 1969. Schölgen, Gregor: Wenn die Worte versagen. Bundeskanzler Willy Brandt und die schwierige Verständigung mit Polen. Frankfurter Allgemeine Zeitung, 7.12.2010. Schulze Wessel, Martin: Der Prager Frühling. Aufbruch in eine neue Welt, Ditzingen 2018. Segev, Tom: Israels zweite Geburt, München 2009. Stola, Dariusz: Kampania antysyjonistyczna w Polsce 1967–68, Warschau 2000. Wolffsohn, M./Brechenmacher, Th.: Denkmalsturz? Brandts Kniefall, München 2005. 2.5. La „Belle Époque“ unter Edward Gierek und ihre Folgen Co prześnione, co skradzione. Rozmowa z prof. Jackiem Raciborskim. Polityka, 21.2.2017. Dziadul, Jan: Edward wspaniały. Polityka, Nr. 31/2010. Follath, Erich/Ihrt, Fred: Der Kreuz-Ritter. Stern, 22/1979. Friszke, Andrzej: Czas KOR-u.Jacek Kuroń a geneza Solidarności, Krakau 2011. Ders.: Robotnik 1977–1981. www.pismo-robotnik.pl/napisal_friszke.html. Karta Praw Robotniczych. Robotnik, Nr. 35. www.pismo-robotnik.pl/html/robotnik-numer-35.html. Lipski, Jan-Józef: Komitet Obrony Robotników, London 1983. Majewski, Piotr: Ideologie und Denkmalpflege. Der Wiederaufbau des Warschauer Königsschlosses 1944ß1980. In: Bingen, Dieter/Hinz, Hans-Martin (Hrg.): Die Schleifung. Zerstörung und Wiederaufbau historischer Bauten in Deutschland und Polen. Wiesbaden 2005. Paczkowski, Andrzej: Pół wieku dziejów Polski 1939–1989. Warszawa 1995. Paziewski, Michał: Debata robotników z Gierkiem. Szszecin 1971, Warschau 2010. Skórzyński, Jan: Siła bezsilnich. Historia Komitetu Obrony Rbotników, Warschau 2012. Springer, Filip: Apartamentowiec z czasów PRL-u. Ukryta perła warszawskiej moderny. Gazeta Wyborcza, www.weekend.gazeta.pl/weekend/1,152121,18143515,Apartamentowiec-z-czasow-PRLu-perla-warszawskiej.html. Terlecki, Ryszard: Uniwersytet Latający i Towarzystwo Kursów Naukowych 1977–1981, Krakau/ Rzeszów 2000. Zaremba, Marcin: Komunizm, legitymizacja, nacjonalizm. Nacjonalistyczna legitymizcja władzy komunistycznej w Polsce. Warszawa 2001. 2.7. Polen nach dem Systemwechsel Andruszkiewicz, Ewa: Reprywatyzacja jak wyrok śmerci. 40 tys. osób w Warszawie trafiło na bruk. Dziennik Gazeta Prawna, 4.9.2016. Bet, Natalia: Dostojewski po warszawsku. Rzeczpospolita, 9.2.2012. Borodziej, Włodzimierz: Geschichte Polens im 20. Jahrhundert. München 2010. Centrum Badania Opinii Społecznej: Polacy wobec demokracji i systemu partyjnego. Warszawa 2017. Chwalba, Andrzej: Kurze Geschichte der Dritten Republik Polen 1989 bis 2005, Wiesbaden 2010 Übergreifende Literatur zu verschiedenen Kapiteln bzw. einzelnen Sachthemen 243 Davis, Christian: ‚They stole the soul of the city’.How Warsaw’s reprivatisation is causing chaos. The Guardian, 18.12.2017. Deutsches Polen-Institut (Hrg.): Jahrbuch Polen – Stadt. Wiesbaden 2007. Drozda, Łukasz: Uszlachetniając przestrzeń. Jak działa gentryfikacja I jak się ją mierzy. Warszawa 2017. Exposé premiera Mazowieckiego: Przechodzé jako człowiek „Solidarności”. Gazeta Wyborcza, 13.12.1989. Flückiger, Paul: Dubiose Immobiliendeals in Warschau schlagen hohe Wellen. Neue Zürcher Zeitung, 15.5.2018. Gnauck, Gerhard: Diese Korruptionsaffäre nutzt Polens Regierung sogar. WELT, 26.10.2017. Hassel, Florian: Wie zwei Journalistinnen Polens Opposition in Bedrängnis bringen. Süddeutsche Zeitung, 7.9.2016. Holzer, Jerzy: „Solidarität“. Die Geschichte einer freien Gewerkschaft in Polen. München 1985. Janicki, Mariusz/Władyka, Wiesław: Dokąd prowadzi Polskę Jarosław Kaczyński. Warszawa 2019. Koch, Florian: Die europäische Stadt in der Transformation. Stadtplanung und Stadtentwicklungspolitik im postsozialistischen Warschau. Wiesbaden 2010. Komisja weryfikacyjna: W wyniku reprywatyzacji Warszawa straciła 21,5 Miliarda zł. Dziennik Gazeta Prawna, 8.10.2018. Kostaszuk-Romanowska, Monika: Teatr bieżącej interwencji w praktyce. Białostockie Studia Literaturoznawcze, 6/2015. Kühne, Olaf: Warschau – postmoderne Entwicklungen nach der sozialistischen Moderne. Polen- Analyse, Nr. 143, 15.4.2014. Kusiak, Joanna: Die Gated-Community-Stadt Warschau. Segregation. Bauwelt, 48/12. Mijnssen, Ivo: Die verschämten Einwanderungsländer im Osten der Europäischen Union. Wieso Polen und Ungarn Hunderttausende von Ausländern aufnehmen. Neue Zürcher Zeitung, 3.11.2019. Opielka, Jan: Dubiose Eigentümer. Frankfurter Rundschau, 25.7.2016. Paczkowski, Andrzej: Wojna polsko-jaruzelska. Warszawa 2006. Portrety miast polskich. Warszawa. Polityka, nr. 42, 16.10. – 22.10.2013. Siemieniako, Beata: Reprywatyzując Polskę. Historia wielkiego przekrętu. Warszawa 2017. Sieradzka, Monika: Wie Polen gegen brutale Miet-Haie kämpft. www.mdr.de/osteuropa/ostblogger/ reprivatisierung-in-polen-100.html. Śpiewak, Jan: Ukradzione miasto. Kulisy wybuchu afery reprywatyzacyjnej. Warszawa 2017. Springer, Filip: Unerfasste Räume. Dialog, Nr. 104–2013. Suchecka, Justyna: Artyści nagrali teledysk poświęcony Jolancie Brzeskiej. Gazeta Wyborcza, 24.5.2013. Szpala, Iwona/Zubik, Małgorzata: Święte prawo. Historie ludzi i kamienic z reprywatyzacją w tle. Warszawa 2017. Wojciechowski, Łukasz: Ikonen und Anti-Ikonen. Moderne Architektur in Polen. Dialog, Nr. 104/2013. 2.8. Schlussbetrachtung Bangel, Christian: Europas Schreckensnächte. Zeit-Online, 13.2.2015. www.zeit.de/feature/zweiterweltkrieg-dresden-rotterdam-warschau-drittes-staedte-luftkrieg. Fudala, Tomasz (red.): Spór o odbudowę Warszawy. Od gruzów do reprywatyzcji. Warszawa 2016. Literatur 244 Kaltenbrunner, Robert: Leben zwischen den Häusern. Neue Zürcher Zeitung, 30.7.2016. Mijnssen, Ivo: „Feststehender Entschluss des Führers ist es, Leningrad dem Erdboden gleich zu machen“. Neue Zürcher Zeitung, 27.1.2019. Overy, Richard: Der Bombenkrieg. Europa 1939–1945. Berlin 2014. Revedin, Jana: Mit offenen Augen und Ohren. Frankfurter Allgemeine Zeitung, 7.2.2018. Taylor, Frederick: Coventry. Der Luftangriff vom 14. November 1940: Wendepunkt im Zweiten Weltkrieg. München 2015. ders.: Dresden. Dienstag, 13. Februar 1945. München 2008. Weissmüller, Laura: Die Stadtmacher. Süddeutsche Zeitung, 27.4.2016. 3.2. Vom Königsschloss zur Sobieski-Residenz in Wilanów Borodziej, Włdzimierz/Górny, Maciej: „Nach Polen rufend” und überraschendes Echo erntend – die große 100-Jahr-Ausstellung im Warschauer Nationalmuseum, Neue Zürcher Zeitung, 3.11.2018. Hall, Aleksander: De Gaulle. Warszawa 2002. Historia UW. www.uw,edu.pl/uniwersytet/historia-uw. Majewski, Jerzy S.: Od rozdroża Złotych Krzyży. Stolica, Nr. 4/2017. Przeździecka-Kulałowicz, Aleksandra: „Warszawa oskaża” – pierwsza powojenna wystawa Muzeum Narodowego w Warszawie. Spotkania z Zabytkami, 11–12/2018. Toeplitz-Cieślak, Faustyna/Żukowska, Izabela: Hotel Bristol. Na rogu historii i codzienności. Warszawa 2018. Traczyński, Krzysztof: Kościół św. Anny. Historia i zagrożenia. Stolica, Nr. 6–7/2017. Vetter, Reinhold: Willy Brandt und Polen. Gemeinsames Gedenken der Präsidenten Komorowski und Wulff am 7. Dezember 2019 in Warschau. Polen-Analyse, Nr. 81, 12.10.2010. Wołodkiewicz, Witold: Regulae iuris. Łacińskie inskrypcje na kolumnach Sądu Najwyżego Rzeczypospolitej. Warszawa 2001. 3.3. Gedenken an den Zweiten Weltkrieg Górski, Jarosław: Zamach na Grób Nieznanego Żolnierza. Przegląd, 24. – 30.6.2019. Pałac Saski na stulecie? Stolica, Nr. 11–12/2018. Sieradzka, Monika: Der Bürgermeister von Sylt und die Last der Geschichte. Deutsche Welle, 6.8.2019. Vetter, Reinhold: Wie ein Volk mit der Lüge lebte. Katyń und die Polen. In: BIOS, Zeitschrift für Biografieforschung und Oral History. Nr. 7/1994. Weber, Claudia: Krieg der Täter. Die Massenerschießungen von Katyń. Hamburg 2015. 3.4. Auf den Spuren der jüdischen Vergangenheit Assunto, Rudi/Goldkorn, Włodek: Strażnik. Marek Edelman opowiada. Kraków 1999. Andrzejewski, J.: Warschauer Karwoche. Frankfurt am Main 1978. Bartoszewski, Władysław: Sie kämpften für menschliche Würde. Zeugenbericht eines Christen. ZEIT, 22.4.1983. Übergreifende Literatur zu verschiedenen Kapiteln bzw. einzelnen Sachthemen 245 Ders.: Das Warschauer Ghetto – wie es wirklich war. Frankfurt am Main 1983. Ders.: Uns eint vergossenes Blut. Juden und Polen in der Zeit der Endlösung. Frankfurt am Main 1987. Bereś, Witold/Burnetko, Krzysztof: Życie do końca. Warszawa 2019. Croitoru, Joseph: Ein solches Geschichtsbild dulden wir nicht – eine polnische Kampagne gegen die Holocaust-Forschung. Neue Zürcher Zeitung, 28.3.2019. Edelman, Marek: Die Liebe im Ghetto. Frankfurt am Main 2013. Engelking, Barbara/Hirsch, Helga (Hrg.): Unbequeme Wahrheiten. Polen und sein Verhältnis zu den Juden. Frankfurt am Main 2008. Engelking, Barbara/Grabowski, Jan: Dalej jest noc. Losy Żydów w wybranych powiatach okupowanej Polski. Warszawa 2018. Engelking, B./Leociak, J.: Getto warszawskie. Przewodnik po nieistniejącym mieście. Warszawa 2013. Grabowski, Jan: Judenjagd. Połowanie na Żydów. Warszawa 2011. Grynberg, M. (oprac.): Pamiętniki z getta warszawskiego. Warszawa 1993. Gutman, I.: Żydzi warszawscy 1939–1943. Warszawa 1993. Haumann, Heiko: Polen und Litauen. In: Kotopski, E./Schoeps, J./Wallenborn, H. (Hrg.): Handbuch zur Geschichte der Juden in Europa. Band 1 – Länder und Regionen. Darmstadt 2001. Heydecker, J.J.: Das Warschauer Ghetto. Foto-Dokumente eines deutschen Soldaten aus dem Jahr 1941. München 1983. Kaliciński, Z.: O Starówce, Pradze i ciepokach. Wspomnienia. Warszawa 1983. Kassow, Samuel D.: Ringelblums Vermächtnis. Das geheime Archiv des Warschauer Ghettos. Reinbek bei Hamburg 2010. Krajewski, Stanisław: Die gegenwärtige Situation der Juden in Polen. Anzahl: verschwindend gering – Präsenz bedeutend – Religiosität: zunehmend. Polen-Analysen, Nr. 45, 3.2.2009. Leociak, Jacek: Biografie ulic żydowskich ulicach Warszawy: od narodzin po Zagładę. Warszawa 2017. Lustiger, A.: Zum Kampf auf Leben und Tod. Vom Widerstand der Juden 1933–1945. Köln 1994. Mieszkowska, A.: Die Mutter der Holocaust-Kinder. Irena Sendler und die geretteten Kinder aus dem Warschauer Ghetto. München 2007. Mioduszewska, Zofia: Dźwięki ulicy Zamenhofa. Stolica, Nr. 10/2017. Paszkiewiczowie, Hanna i Piotr/Krajewska, Monika: Cmentarze żydowskie w Warszawie, Warszawa 1992. Rocznik Statystyczny 2018. www.rocznik_statystyczny_rzeczypospolitej_polskiej_2018_pdf. Sakowska, R.: Ludzie z dzielnicy zamkniętej. Warszawa 1993. Stankowski, Albert/Weiser, Piotr: Demograficzne skutki Holokaustu. In: Tych, Feliks/Adamczyk- Grabowska, Monika: Następstwa zgłady Żydów – Polska 1944–2010. Lublin 2011. Szpilman, Władysław: Das wunderbare Überleben. Warschauer Erinnerungen 1939–1945. Düsseldorf 1989. Zalewska, Gabriela: Ludność żydowska w Warszawie w okresie międzywojennym. Waszawa 1996. 3.5. Das Erbe des „sozialistischen Realismus“ Henzler, Marek: Piramida propagandowej przyjaźni. Polityka, Nr. 30, 22.07 – 28.07.2015. Hreczuk, Agnieszka: Stalins Riese. Tagesspiegel, 1.6.2012. Literatur 246 Kellermann, Florian: Warschauer Kulturpalast droht der Abriss. Deutschlandfunk, 16.11.2017, Informationen am Morgen. Landesdenkmalamt Berlin/Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków Warszawa (Hrg.): Von Moskau lernen? Architektur und Städtebau des Sozialistischen Realismus. Beiträge zur Denkmalpflege in Berlin. Band 38, Berlin 2012. MS: Stalins Stinkefinger. Pester Lloyd, 19.11.2009. Murawski, Michał: Kompleks Pałacu. Życie społeczne stalinowskiego wieżowca w kapitalistycznej Warszawie. Warszawa 2015. Warschau Mitte. Ein Vorschlag für den Wiederaufbau am Kulturpalast. Hochparterre, Oktober 2015. Zieliński, Jarosław: Wielkomiejska Marszałkowska. Stolica, Nr. 8–9/2019. 3.6. Große und kleine Werkstätten der Demokratie Biblioteka Polityki: Rewolucja ’89. Odpowiadają Mazowiecki, Wałęsa, Balcerowicz, Jaruzelski, Geremek, Bielecki, Dorn, Chrzanowski, Kwaśniewski, Orszulik, Michnik, Smolar. Warszawa 2009. KiK-Warszawa: Krótka Historia Klubu Inteligencji Katolieckiej. www.kik.waw.pl/historia/ Kołodziejczyk, Marcin: A to niespodzianka. Polityka, 4 listopada 2009. Wiśniewski, Jn: Kontrakulturowe kawiarnie: Niespodzianka. ngo.pl, 27 kwietnia 2012. https://public ystika.ngo.pl/kontrkulturowe-kawiarnie-warszawy. 3.8. Stadtteil aus der Retorte Gierak-Onoszki: M w Mordorze. Polityka, 27 stycznia-2 lutego 2016. Kusiak, Joanna: Von Mordor zur Matrix. Öffentlicher Raum im Privatbesitz in Warschau. Bauwelt, 19.2019. Wojtczuk, Michał: Służewiec w korku i kryzysie. Gazeta Stołeczna, 22 czerwca 2016. 3.9. Linke, Kulturschaffende, Militärs, Beamte Blachnicki, Franciszek (Hrg.): Popiełuszko, Jerzy. An das Volk. Predigten und Überlegungen 1982– 1984. Düsseldorf 1985. Dunin-Wąsowicz, Paweł: Na Żoliborzu 1939–1945. Warszawa 1984. Heyman, Łukasz: Nowy Żoliborz 1918–1939. Wrocław 1976. Lammich, Siegfried: Der Popiełuszko-Prozess - Sicherheitspolizei und katholische Kirche in Polen. Köln 1985. Leszczyńska, Dorota/Vetter, Reinhold: Der Tod des Priesters. Zur Ermordung von Jerzy Popiełuszko und zum Prozess gegen seine Mörder, Osteuropa-Archiv, Juni 1985, S. A303 ff. Pawłowski, Tomasz: Przedwojenny Żoliborz. Najpiękniejsze Fotografie. Warszawa 2009. Pawłowski, Tomasz/Żieliński, Jarosław: Żoliborz. Przewodnik historyczny. Warszawa 2008. Rem, Jan (damaliges Pseudonym von Jerzy Urban): Seanse nienawiści. Tu i teraz, 19.9.1984. Wańkowicz, Melchior: Ziele na kraterze. Warszawa 1973. Übergreifende Literatur zu verschiedenen Kapiteln bzw. einzelnen Sachthemen 247 3.10. Der vormalige „wilde Osten“ als modernes Experimentierfeld Ackermann, Diane: Die Frau des Zoodirektors. München 2016. Bieber, Friedemann: Das Haus im Zoo. Frankfurter Allgemeine Zeitung, 2.3.2017. Dylewski, Adam: Ruda, córka Cwiego. Historia Żydów na warszawskiej Pradze. Wołowiec 2018. Lesser, Gabriele: Keinen Złoty für Bródno. Jüdische Allgemeine, 25.8.2014. Mijnssen, Ivo: Ohne Unterstützung durch die Rote Armee konnte der Aufstand in Warschau nicht gelingen. Doch Stalin sah beinahe tatenlos zu. Neue Zürcher Zeitung, 30.7.2019. Elżbieta Wichrowska. Fotografie Jeryz Woropiński. Olszanica 2015. Praga w starej Fotografii. Wstęp Śmietana, Krzysztof: Witamy na Wschodnim – najgorszym polskim dworcu. Gazeta Wyborcza, Tillmann, Pauline: Szeneviertel mit Charme und sozialen Kontrasten. www.deutschlandfunk.de/pra ga-in-warschau-szeneviertel-mit-charme-und-sozialen.1242.de.html. Tomczuk, Jacek: Z getta do zoo. Jak Małżeństwo Żabińskich ratowało Żydów. Newsweek, 6.12.2017. 3.10. Die sächsische Insel im Fluss Farina-Paszkiewicz, Hanna (oprac.): Saska Kępa w listach, opisach, wspomnieniach … Warszawa 2004. Rozmysłowicz, Adam: Pzedwojenna Saska Kępa, Warschau 2016. Literatur 248

Chapter Preview

References

Abstract

Warsaw's cityscape reflects the great upheavals of recent European history like no other. From the complete destruction in the Second World War, through the reconstruction and redesign of the city under communist rule, to the modern European metropolis shaped by capitalism, they all had a formative influence on the Polish capital.

Reinhold Vetter lived in Warsaw for thirty years and explored the city in every corner. He knows the buildings and places and their history and, with this volume, provides a comprehensive study of the influence of war, foreign rule, ideology, politics and economy on urban planning and architecture.

Zusammenfassung

Warschaus Stadtbild spiegelt wie kein zweites die großen Stürme und Verwerfungen der jüngeren europäischen Geschichte wider. Von der völligen Zerstörung im Zweiten Weltkrieg über den Wiederaufbau und die Neugestaltung der Stadt nach kommunistischer Maßgabe bis zur modernen, kapitalistisch geprägten europäischen Metropole hatten sie alle einen prägenden Einfluss auf die polnische Hauptstadt.

Reinhold Vetter hat dreißig Jahre in Warschau gelebt und die Stadt bis in alle Winkel erkundet. Er kennt die Bauwerke und Orte und ihre Geschichte und liefert mit diesem Band eine umfassende Studie zum Einfluss von Krieg, Fremdherrschaft, Ideologie, Politik und Wirtschaft auf Städtebau und Architektur.